Binabalaan ng kuwento ang mga mambabasa laban sa pagkahumaling sa panlabas na anyo lamang. Ipinapakita nito na ang tunay na pag-ibig ay nakikilala hindi sa mata kundi sa puso at panahon—ito ay ang pag-ibig na may paninindigan, hindi ang pag-ibig na salawahan o nakabatay sa libangan at pagnanasa lamang.
Ang salawahang pag-ibig ayon sa pananaw ni Lope K. Santos ay isang sintomas ng isang lipunang may malalim na sugat—kung saan ang halaga ng tao ay madalas na sinusukat sa yaman. Ang kanyang mga akda ay nagsisilbing salamin upang suriin ng mga mambabasa ang katapatan sa pag-ibig at ang moral na paninindigan sa gitna ng mga pagsubok.
Si Luis Gatbuhay ay isang simpleng binatang nagtatrabaho bilang katiwala sa isang malaking asyenda upang matustusan ang kanyang pag-aaral. Sa kabila ng kahirapan, siya ay tapat, masipag, at may malasakit sa kapwa. Sa kanilang baryo, nakilala niya si Celia—isang dalagang ulila na ang tanging yaman ay ang kanyang kabutihang-loob at kagandahang-asal. Sina Luis at Celia ay mabilis na nahulog sa isa’t isa. Nangako sila ng katapatan sa harap ng isang lumang punong-kahoy.
: A realistic young man who works as a journalist and supports labor movements. He is in love with Teta , a wealthy and conservative woman who is already engaged to another man. The novel is structured into four main parts: Ang Pagtakas (The Escape) Ang Pagtugis (The Pursuit) Ang Pagkakasundo (The Reconciliation) Ang Paghihiwalay (The Separation) Key Themes